Światowy Dzień Lalkarstwa przypada niebawem, bo 21 marca. Z tej okazji publikujemy przesłanie zarówno zagraniczne, jak i polskie. Wszystkim twórcom, aktorom oraz entuzjastom lalek życzymy wszystkiego dobrego!

PRZESŁANIE NA ŚWIATOWY DZIEŃ LALKARSTWA

UNIMA 2018

Rzeźbiona głowa

Malowana figura

Czy jest człowiekiem

Czy jest zwierzęciem

Albo nawet warzywem,

Zrobiona z korzeni lub martwych liści

Czy jest minerałem

Ukształtowanym bezpośrednio z bryły kamienia

Albo z gliny pełnej metali

Albo czy jest tylko pianką lub gałgankami…

 

Jest lub reprezentuje ukochaną osobę

Przodka lub Opiekuńczego Ducha

Ale mogłaby być świętą figurą

Maską lub zabawkową laleczką

Tym, co czyni ją lalką

Jest animacja:

Wkładamy maskę lub nosimy zabawkę

Potrząsamy kukiełką

Animujemy lalkę…

 

Może być laską

Parasolem, ręką czy stopą

Tak długo, jak możemy ją animować

Tworzyć złudzenie, że ma własne życie

Osobowość, charakter,

Plan, cel, swój własny los

Życie które wiedzie, jak wszystkie inne byty

Życie złączone ze swoim animatorem, swoim Twórcą:

Dialektyczne życie, czasem przejmujące,

Częściej komiczne i fantastyczne…

 

Nie możemy rozmyślać o lalkach

Bez rozmyślania o tworzeniu w ogóle

I w szczególności stworzeniu Życia

Zwłaszcza o stworzeniu żywych istot

Widocznie niezależnych

Ale których zależność lub współzależność

Często sięga dalej niż tylko Animacja

Stając się czystą Manipulacją…

 

Nie możemy rozmyślać o Stwórcy

I rodzaju farsy

Który napędza te dręczące pytania

Bez nałożenia na nas kolejnej drwiny:

Oczu dziecka w każdym z nas

I w każdej osobie z naszej widowni,

To pomaga nam uciec

Rozpaczy i niemocy

Kiedy mierzymy się ze stałym wzrostem

Nietolerancji i przemocy.

 

Potrzebujemy tego dziecięcego spojrzenia

Żeby uwierzyć w te animowane figury

Te „Ndjundju” lub te „Kakamu”

Te „Sogos Ba i ich Sogos Denw”

Czasami tak piękne i atrakcyjne

Często tak dziwne i przerażające

Które straszą i zachwycają

Kolejno, obojętnie

Ale które całkowicie urzekają

Całą naszą uwagę i chęć

By uwierzyć w magię i wszystkie jej możliwości

Zmiany świata i wszystkich jego obyczajów

 

I my akceptujemy lalki,

Słuchamy ich w ciszy

Podziwiamy ich twarze i ich usta

Tak niezwykłe imitacje i oddanie

Naszych społecznych Guignoli:

Polityków, religijnego ludu,

Mężczyzn i Kobiet

Głosów Siły czy Biznesu

Wszyscy jak mafiosi

Tak okropnie przewrotni

Jesteśmy wzruszeni do łez widząc lalki ukazujące wszystko

Bez cenzury czy bombardowań

 

Także tutaj, w domu, w Afryce,

Oni są, oni tworzą „Jesters”

Mają swoją własną siłę

Siłę bytu, siłę by być

Są darem, dziedzictwem

Są wiedzą

Od pokolenia do pokolenia

Są inicjacją

Przed byciem rozbawionymi

Są sztuką epickich czasów

Gdzie mowa staje się zbyt blisko obserwowana

Od teraz wymagający tarcz

By chronić „wdowy i sieroty”

Te impulsy wynalazców i twórców…

 

Oferują wolność aspirowania

Do tych niezbadanych wszechświatów

Gdzie techniki kreowania

I zwłaszcza animacji

Współzawodniczą

W ramach tych globalnych manipulacji

(Zarówno genetycznych, jak technologicznych)

I wyodrębniają swój udział w rynku

Tak samo jak honorowe i zaszczytne miejsce

W rozciągłości własnych zalet

Lalki z Afryki

Wchodzące na publiczną arenę

Ujawniające swoją nietypową historię

Zrobione z piękna i tajemnicy

Z marzeń i cudów

By zostać przekazane w celu utrwalenia

Czystego dzieciństwa

W wyobraźni ludzkości

 

I, w światowej celebracji lalkarstwa 2018 roku

Jestem szczególnie dumna i szczęśliwa, że zostałam wybrana

By stworzyć Przesłanie Union Internationale de la Marionnette

W hołdzie tej formie sztuki, która jeszcze nie zakończyła

Ukazywania całego bogactwa dziedzictwa ludzi

Dla najlepszej świadomości całej ludzkości.

I proszę wszystkich, którzy powierzyli mi tę szlachetną misję

By, w tym miejscu, przyjęli całą moją wdzięczność i szacunek.

WEREWERE-LIKING GNEPO


 

            – Tu jest życie, a to wokół, to jest teatr. Jedno z drugim nie ma nic wspólnego. Tak możemy powiedzieć, parafrazując Kaliksta Bałandaszka -…Bardzo przystojnego blondyna, „znawcę sztuk plastycznych”, postać – z dramatu Stanisława Ignacego Witkiewicza „Oni”, w rozmowie ze Spiką hrabiną Tremendosą -…Oczy blade, nabrzmiałe, cała twarz przepojona ukrytym cierpieniem…Teatr powstał z życia, i życie wypełnia teatr. Wzajemne parantele służą samodoskonaleniu. Teatr lalki istnieje od zawsze, bowiem u jego początku znajduje się przedmiot, rzecz, narzędzie – lalka. Ono to ułatwiło człowiekowi komunikację i przetrwanie. A potem z pewnością okazało się przydatne do pokazania warunków tego przetrwania.

W teatrze lalek, obok lalki – aktor, jej animator, rozważa zakamarki rzeczywistości. Tuż przy lalce lub w pewnym od niej oddaleniu. Na przykład w teatrze marionetek. Ukryty za parawanem ten sam aktor tworzy iluzję świata. Za pomocą teatru poddaje badaniu jego przystępność. Zapewne równocześnie oswaja ten świat. Czyni go rozpoznawalnym, a przez to przyjaznym, niemal własnym.

Liczne rodzaje i techniki teatru lalkowego tworzą i zachowują relacje lalki i aktora – animatora względem siebie. Relacja ma tu wymowne znaczenie artystyczne i poznawcze. Wskazuje odrębność pomiędzy przedstawionym i przedstawiającym, stąd wydaje się zaczerpnięty został efekt obcości. Może równie ważna wydaje się metaforyczność przedstawionej sytuacji, jakby wpisana w dokonany dystans między nią i światem, również aktorem. Wyznacza to wartość etyczną w relacji artysta – człowiek i figura – lalka.

W teatrze lalki granica między sceną i życiem często się zaciera. Poetyckość, groteska, realne życie bywa językiem teatru umownej lalki – figury. I odwrotnie, figura wkracza w sytuację międzyludzką  wraz z tym, co sobą przedstawia. Teatr lalek nie ma problemu prawdy i nieprawdy, ponieważ lalka zawsze przedstawia to, czym jest – prawdą. Lalka ożywia wyobraźnię, reszta już pozostaje w zasobach i rękach artysty. Widać w tym sumienność i odpowiedzialność zarówno za nią, jak i za siebie. Każdy gest, każdy krok, każde słowo nabiera ciężaru prawdy. Jest lalka i pozostaje sztucznym tworem, co jej nie przeszkadza przedstawiać żywą istotę. Skoro tak, siłą rzeczy lalka stała  się ważnym uczestnikiem zdarzeń w świecie naszej wyobraźni. Od zarania figura – lalka gospodarzy w naszej wyobraźni. Jej obecność identyfikuje nasze przestrzenie dostępnej rzeczywistości. Wkroczyła lalka do teatru, zawłaszczyła w nim sporo jego miejsca. My otrzymaliśmy od niej dar, który pozwala nam tworzyć jej teatr, z lalką w roli głównej. Na granicy teatru i rytuału, przedstawiamy nasze ceremonie dla najmłodszej widowni i dla wszystkich, bowiem ten teatr nie zna granic dostępu do ludzi.

WIESŁAW HEJNO